YOU CAN DO THE IMPOSSIBLE, BECAUSE YOU HAVE BEEN THROUGH THE UNIMAGINABLE

Verdriet, verlies en rouw

Ruim twaalf jaar heb ik als kinderarts, met name in mijn tijd op de intensive care, kinderen en hun ouders begeleid tijdens hele zware periodes. Tijden waar verdriet en verlies een grote rol speelden, zoals een heftig ziekbed, chronische ziekte, transplantatie of een sterfgeval. Het werd mij duidelijk dat niet alleen de juiste begeleiding tijdens de ziekenhuisopnames heel belangrijk is, maar dat ook de impact van de periode erna niet mag worden onderschat.

Het scheidingspercentage van ouders die zoiets ingrijpends hebben meegemaakt is vele malen hoger dan het landelijk gemiddelde. Dit komt onder meer omdat mensen hun eigen rouwproces hebben. De één rouwt heel openlijk terwijl de ander juist heel erg naar binnen kan keren. Sommige mensen hebben behoefte aan bepaalde rituelen, een ander juist helemaal niet. Iemand kan continu verdrietig zijn, terwijl een ander juist even het verdriet moet parkeren om door te kunnen gaan.

Niet alleen is de manier van rouwen persoonsgebonden, ook het tijdspad kan enorm verschillen. Hoewel je dezelfde heftige gebeurtenis meemaakt als je partner, hoeft dit dus niet te betekenen dat je elkaar hierin altijd begrijpt en verbinding kunt vinden.

Als het voor volwassenen al zo moeilijk is om verdriet een plek te geven, dan spreekt het voor zich dat dit voor kinderen nog lastiger is. Zij zijn zich cognitief en emotioneel nog aan het ontwikkelen, waardoor zij hun leven dus steeds weer met nieuwe inzichten en de bijbehorende gevoelens zien. Hierdoor kunnen kinderen nog na lange tijd verdriet en rouw ervaren over wat ze hebben meegemaakt. Of er zelfs opnieuw door worden overvallen.

In individuele gesprekken of in gezinsverband begeleid ik ouders en/of kinderen bij het verwerken en het geven van een plek aan verdriet. Door het verschil in rouwprocessen te belichten creëren we begrip voor elkaar, om (weer) verbinding met elkaar te kunnen maken.

Werkwijze

Bij volwassenen staan gesprekken centraal, maar ook creatieve middelen kunnen helpen bij de verwerking van verdriet en rouw.

Met kinderen beeld ik uit wat er is gebeurd of wat zij voelen. Ik maak gebruik van materialen zoals de Story Cubes, Lego en handpoppen om situaties na te spelen. Ook tekenen, schilderen, muziek en gedichten of situaties uitbeelden met behulp van klei en collages zijn bekende en fijne middelen om bij kinderen gedachten en gevoelens naar buiten te brengen. Zo kunnen zij leren hun gevoelens te begrijpen om ze vervolgens een plek te kunnen geven.